مبانی و چشمانداز پایگاههای فرهنگی بشاگرد
پس از تجربه اردوی جهادی سال 87 در منطقه زنگک بشاگرد و مشاهده سطح فرهنگی مناسب روستاهای این حوزه، مؤسسه جهادی برآن شد تا طرحی به نام پایگاه فرهنگی را اجرا نماید.
پایگاه فرهنگی در چشم انداز ایدهآل خود مکانی برای پرورش استعدادهای ناب و تربیت خواص اهل حق است؛ جایی است که جمعی الهی و مجاهد را میپروراند و برای مخاطبان ملجأ و مأوایی برای آرمیدن در آغوش معارف الهی و انسانساز اسلام است.
دستیابی به این چشم انداز والا، راهی طولانی پیش روی ما به تصویر میکشد که جز صبر و جهاد وسیلهای برای پیمودن آن نیست. اگر انسانهای از خود گذشته و دغدغهمندی که جان خویش را وقف هدایت آدمیان و اعتلای فرهنگ قوم خود کردهاند، نباشند و همچون روحی بر کالبد بیجان این بنا دمیده نشوند و حرکت آن را ماندگار نسازند؛ از این بنا، جز تلّی سیمانی چیزی به جا نخواهد ماند.
کسانی که میخواهند در چنین جمعی کار کنند و وقت و عمر خود را وقف چنین عملی سازند ناگزیر باید از چنین ویژگیهایی بهرهمند باشند:
1- پایبندی نظری و عملی به اسلام و انقلاب: پایگاه فرهنگی برای حرکت در مسیر ترسیم شده توسط دین، باید از افراد دینمدار بهرهمند باشد؛ اما دین مدارانی که با پایبندی به مبانی انقلاب، کار فرهنگی را تکلیفی الهی در راه پیشبرد اهداف بلند این انقلاب بدانند.
2- این افراد باید بدانند که کار الهی بر اخلاص و ایثار استوار است؛ لذا باید خود را وقف پایگاه کنند نه پایگاه را وسیله و دستاویزی برای رسیدن به اهداف شخصی و دنیایی قرار دهند.
3- اعضای پایگاه فرهنگی باید کاردان و مشتاق به کار خود باشند. پایگاه جای انسانهای ضعیف، بیانگیزه و از همه جا مانده نیست؛ عضو ایدهآل پایگاه کسی است که کار فرهنگی را با عشق و اشتیاق انتخاب کرده و در این راه به تلاش خستگیناپذیر دست میزند.
4- فردی که در پایگاه مشغول به خدمت است باید جاذبه حداکثری و دافعه حداقلی داشته باشد. نرمخویی و حسن خلق برای فردی که این کار را برگزیده است، اصل تخلف ناپذیر است. علاوه بر آن حسن ظاهر، مقبولیت در روستا و روابط عمومی مناسب نیز از شروط مهم کار فرهنگی میباشد.
5- عضو پایگاه فرهنگی باید اهل مطالعه، فهم و تحقیق باشد. فردی که نسبت به مطالعه بیانگیزه است نمیتواند به فکر هدایت دیگران باشد و آنها را به این راه دعوت کند.
6- دو ویژگی بسیار مهم دیگر، بصیرت و صبر است. فرد بصیر و بیدار، حقایق و واقعیات را میبیند و تکلیف و وظیفه خویش را به درستی مییابد. شبههها نمیتوانند او را فریب دهند، دوروییها و نفاقها را رصد میکند، دشمن و صفآراییهای او را تشخیص میدهد و در مقابل او بهترین موضع را میگیرد. اگر صبر نیز با چنین بصیرتی همراه شود، فرد از سختیها و مصائب راه خسته نمیشود و در راه درستی که انتخاب کرده است پایداری میکند و دچار تزلزل نمیشود. راه حق، راه دشواری است و نیازمند ثبات قدم و استقامت اهل ایمان است.
پس از ذکر ویژگیهای فردی، باید اصولی که برای حرکت صحیح پایگاه در مسیر اهداف لازم است نیز مورد توجه قرار گیرد:
1- با تأسی به مرحوم حاج عبداله والی، پایگاه قرار است محلی برای پرورش یاران امام زمان(عج) باشد؛ به همین دلیل لازم است که توجه به حضرت ولی عصر(ارواحنا فداه) و یاد او سرلوحه همه کارهای پایگاه باشد که این امر منحصراً با توجه به رهنمودها، اندیشهها و خطوط ترسیم شده توسط نائب بزرگوار آن حضرت، امام خامنهای(دام ظلّه) حاصل میگردد.
2- سایش و اصطکاک ممنوع است؛ خداوند انسانها را با سلایق و راه و روشهای مختلف خلق نموده است و به اندک بهانهای انسان میتواند با همراهان و برادران خویش به اختلاف و اصطکاک برسد. اما خدا از انسانها میخواهد که در راه الهی دست از اختلافات بنیانکن بردارند و به جای اختلاف به سبقت در نیکیها روی بیاورند. کسانی که هدفی الهی برگزیدهاند و بازگشت خود و عمل خود را به سوی خدا میبینند به جای اختلافی که موجب تفرقه میشود باید از این تفاوتها برای سبقت در عمل خیر استفاده کنند. باید ببینند چگونه میتوانند با تلاش خود، در راه هدفهای اسلام و ساختن جامعه اسلامی قدم بردارند.
3- در هر راه الهی، یک خطر و آفت بزرگ رهروان این طریق را تهدید میکند و آن «اُفت انگیزهها» است. افرادی که به میدان تلاش و جهاد برای خدا قدم می گذارند برای اینکه از این آفت در امان باشند باید ریشهها را مستحکم کنند و بینش ورای عمل خود را قوی سازند. بعید نیست که در آغاز راه، عواملی چون احساس شدید، جو مساعد، کششهای دنیوی و... انسانها را به راه الهی بکشاند؛ اما برای ماندن و ثبات قدم در این راه، لازم است افراد درباره عمل خود تفکر کنند و با بینشی صحیح و تکلیفگرا این راه را برگزینند که اگر چنین نشود افت انگیزه در میانه راه به سراغ انسان میآید و نه تنها ممکن است او را از ادامه مسیر بازدارد بلکه او را برای جبران عقبماندگیهای ظاهری و دنیایی، به عصیان و تباهی بکشاند. لذا پایگاه باید بتواند اعضای خود را از این خطر مصون بدارد.
4- یکی از معیارها و خطکشهای اساسی برای ارزیابی برنامهها، یاد خداست. هر برنامه و عملی که اعضا یا مخاطبان پایگاه را از یاد خدا غافل کند لهو (سرگرمی) و لغو (بیهوده) است. تمامی فعالیتهای پایگاه باید رنگ و بوی الهی داشته باشد و مخاطبان و اعضا را در سیر الی الله یاری کند. برنامههای تفریحی و ورزشی نیز اگر با اخلاص و با هدف زدودن خستگی از جسم برای آمادگی روح، باشد قطعاً در مسیر الهی میباشد. همچون صائمی که خواب او نیز عبادت است، لذت حلالی که مؤمن در زندگی میبرد نیز از حرکت الهی او بیرون نیست.
5- آفت دیگری که مجریان فرهنگی را تهدید میکند، ترک خودسازی به بهانة دیگرسازی است. فردی که در این راه قدم گذاشته نباید از رشد و حرکت روحی خود غافل شود و نباید تبدیل به فردی شود که دیگران از گردن او پلی برای عبور خود در مسیر رشد ساختهاند اما او خود حاصلی از این راه نمیبرد. به طور دقیقتر کسی که خود را از منظر معرفتی، علمی و روحی برای کار فرهنگی آماده نکند اصلاً نمیتواند راهنمای خوبی برای ارشاد دیگران باشد. پس هر کدام از اعضای پایگاه باید در این زمینه به شکلی برنامهریزی نمایند که علاوه بر انجام مسئولیتها، از رشد و خودسازی باز نمانند.
6- یکی از آفتهای خطرناک دیگر، جدایی از بدنة روستا و طرد شدن اعضای پایگاه است. ریشة این آفت را میتوان در کبر و عجب یا بالا دیدن سطح خود نسبت بقیه جستجو کرد. باید همواره بدانیم که جز تقوای الهی هیچ ملاکی نباید افراد را از یکدیگر متمایز کند و موجب برتری فرد یا افرادی نسبت به دیگران شود. مشهور شدن به یک عنوان خاص، اسم گذاری روی افراد و خود بزرگ بینی و ... از مواردی است که میتواند تمامی تلاشهای پایگاه را در میان مخاطبان خود بیاثر سازد.
***
برای اینکه این نعمت مهیّا به بار بنشیند و اهداف آن محقق شود باید با توکل به حضرت حق و یاری معصومین(ع)، برنامهای برای به بار نشستن آن تهیه و تدوین نمود. این برنامه شامل دو محور اصلی است:
1- برنامههایی که با نیروهای مستقر در پایگاه اجرا میشود که در این بخش، مؤسسه نقش حامی و پشتیبان را خواهد داشت.
2- برنامههایی که از توان منطقه خارج است و مستقیماً توسط مؤسسه اجرا میشود.
خلاصهای از این دو محور برای یک سال آینده در جدول برنامههایی پیشنهادی آمده است.
با توجه به اهمیت افتتاح پایگاهها برای به وجود آوردن یک ضرباهنگ قوی و منسجم برای شروع فعالیتها، لازم است در اینجا به تفصیل برنامههای مؤسسه برای اردوی افتتاحیه پایگاهها پرداخته شود؛ چرا که بسیاری از برنامهها در محور اول و دوم پس از اردوی افتتاحیه و شناسایی استعدادها و ظرفیت ها به جمعبندی خواهد رسید.
